ETNOGRAFİ

Yakın tarihinin kıdemli tanıkları ile gerçekleştirilen sözlü tarih çalışması Büyük Valide Han’ın çok kültürlü yapısını ve son elli yılda yaşanan değişimine ilişkin bulguları göz önüne çıkarmıştır. Han’da yaşamın son döneminin belgelenebilmesine yönelik olarak görüşmeler filme kaydedilmiş ve Han’da günlük yaşamın çeşitli anları fotoğraflanmıştır. Bu kapsamda oluşturulan arşivde yirmi bine yakın fotoğraf ve kırk saatin üzerinde video kaydı bulunmaktadır. Bunların bir kısmı sergide sunulmaktadır.

Büyük Valide Han’da otuz yıldan öncesine tanıklık yapmış kullanıcılar buranın tekstil ve metalin çeşitli alanlarında faaliyet gösteren usta ve tüccarların faal olduğu bir Han olduğunu aktarmaktadırlar. Dericilik, halı yıkayıcılık, karton toplayıcılığı, çuvalcılık, sandıkçılık ve terazicilik gibi eskiden burada yapıldığını hatırladıkları işlere artık rastlanmamaktadır.  Han’ın bir dönemine damgasını vurmuş bu işlerden pek çoğu teknolojik gelişme, talebin azalması, işkollarının yoğunlaştığı başka merkezlerin gelişmesi, yeni ustaların yetişmemesi ve Eminönü’nde yapılabilecek işlere dair kanun ve mevzuatların değişmesiyle ya tamamen son bulmuş ya da başka yerlere taşınmıştır.

Günümüzde Büyük Valide Han’ın zemin katı tekstil ticareti yapan işyerleri, büyük ölçüde boş olan üst katı ise metal ve tekstil üzerine çalışan atölyeler tararından kullanılmaktadır. Zaman içerisinde Büyük Valide Han’da yapılan işler değişim göstermekle beraber, Han’ın günlük yaşamının yerleşik bazı öğeleri mevcuttur. Büyük Valide Han’ın güvenliği ve bakımından sorumlu olan Odabaşılık kurumu bunlardan başlıcasıdır. Büyük Valide Han’da ekonomik işleyişin diğer bir önemli parçası ise taşımacılıktan sorumlu olan hamallardır. Iskele, bölük ve kollar halinde örgütlenmiş Eminönü hamalları Büyük Valide Han’da bir kol ile temsil edilmektedir. 1980’lere gelinceye kadar elliye yakın hamaldan oluşan hamal kolunda son yıllarda bir kolbaşının yönetiminde yedi hamal görev yapmaktadır. Han’ın içerisinde yer almakla beraber kullanıcılar kadar komşu esnafa da hizmet veren dört lokanta, üç kahvehane ve iki büfe bulunmaktadır. Büyük Valide Han’ın onarım ve teknik altyapı ihtiyaçları için kendi inşaatçıları ve elektrikçisi vardır. Bunların yanı sıra Han berberi ve ayakkabı boyacısı Büyük Valide Han’ın en kıdemli kullanıcılarındandır.  

designed by ©ada